عضویت در خبرنامه الکترونیک
شهردار منطقه 12 تهران :

احیای عودلاجان با دستان هنرمندانه صنعتگران

کد خبر: 76011
تاریخ انتشار: ۰۸ شهریور ۱۳۹۵ - ۱۲:۴۶ ب.ظ

به گفته عابد ملکی، شهردار منطقه ۱۲ تهران بعد از مرمت کالبد بازار عودلاجان در دو سال گذشته این بار به سراغ روح حاکم از این محله تاریخی رفتیم و قرار است با همکاری معاونت صنایع دستی سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری این گذر تاریخی به بازار صنایع دستی و پاتوقی برای صنعتگران هنرمند تبدیل شد.

به گزارش نداي مردم ، عودلاجان ۱۰۰ ساله بود که بازار تهران شکل گرفت و در کنار قدیمی‌ترین بازار تهران دوران شکوفایی خود را همزمان با انتخاب تهران به عنوان پایتخت ایران طی ‌کرد. هرچقدر که نماد اقتصادی تهران پا می گرفت و بزرگ می شد ؛ عودلاجان پیرمرد خمیده ای می‌شد که حتی برای نیم قرن ، در ذهن پایتخت نشینان مرد و زیر خرابه‌های خانه‌ها و مغازه‌هایی که زمانی زندگی را میان مردم تهران قدیم تقسیم می‌کردند ؛ دفن شد.
این محله هم مانند راسته خیابان سی تیر محل زندگی پیروان ادیان الهی بود و و در طول تاریخ نیز شخصیت‌های تاثیرگذار تاریخ معاصر مانند نخستین وزیر فرهنگ دوره پهلوی ، خاندان قوام الدوله ، خاندان مستوفی ، نصیرالدوله بدر (تاجر ثروتمند) ، سید حسن مدرس نماینده مجلس و چهره نامدار مشروطیت در این محله زندگی می‌کردند.
عودلاجان محله فاخری بود در دوره قاجاریه ، به مرور این محله اعیان ‌نشین تبدیل شد به خانه‌های مخروبه ای که تک تک آجرهایش خاطره‌ای بود در ذهن عودلاجان پیر ، وقتی تهرانی‌ها خبر مرگ این محله را با فراموش کردنش رسما اعلام کردند ؛ تنها معتادان بودند که بر این سنگ قبر می‌نشستند و نشئگی خود را برای روح جاودلانه عودلاجان خیرات می‌کردند ؛ خیلی از مسئولان اعتقاد داشتند که از پنجره محله عودلاجان دیگر چیزی برای دیدن وجود ندارد و به همین دلیل در یک دوره تاریخی خیلی از خانه‌های قدیمی این محل تخریب شد تا معتادان هم از این محل بروند.
در سال‌های بی‌خبری ؛ اما تهرانی‌ها هرگز به این فکر نکردند عودلاجان ققنوسی است که زیر خاکستر خوابیده ، کافی بود تا مرور خاطرات بازار و محله عودلاجان تبدیل به راهکاری برای مخروبه‌های این محل شود ؛ کافی بود تا اولین تیشه مرمت بازار عودلاجان مانند تیشه فرهاد بر پیکره بی جان این محله برخورد کند تا ققنوس از خواب ۵۰ ساله خود بیدار شود و بال‌هایش را به نشانه ادامه زندگی از هم بگشاید.

مروری بر یک تاریخ ۳۰۰ ساله در حصار صفوی
محله عودلاجان سال ۴۰ بود که به خواب رفت ، محله‌ای که در اواخر دوره قاجاریه و اوایل دوره پهلوی اول ، باغات و خانه‌های باشکوه بسیارش زبانزد خاص و عام بود ، هنوز هم می توان ردپای این خانه‌ها را در این محله تاریخی پیدا کرد مانند خانه مدرس ، باغ ملک‌الشعرا ، کاخ گلستان و عمارت مسعودیه ، در ان زمان عودلاجان ۲۰ گذر و محله داشت: گذر باغ نظام‌الدوله ، گذر حمام نواب ، گذر شتر گلو ، گذر مسجد حوض ، گذر در مدرسه و کوچه‌های نظام العلما ، سردار ، سپهدار ، شاهبیاتی ، معین‌الملک ، حاجی علی ، آقا موسی تاجر ، میرزا آقاجان ، خدابنده‌لو ، حاجی آقا بابا ، آقا محمد محمود ، سهراب خان ، نقاره‌چی‌ها ، هادی خان و محمدخان امیرتومان.
در طول این سال‌ها سازمان میراث فرهنگی تنها توانست با ثبت تیمچه اکبریان در فهرست آثار ملی و مرمت آن و تبدیلش به «سفره خانه سنتی طهرون قدیم» از فراموش شدن کامل این محله جلوگیری کند.
۴ سال پیش بود که شهرداری تهران با همکاری سازمان میراث فرهنگی و گردشگری برای بازگشت هویت به منطقه ۱۲ ، تصمیم گرفتند تا در ابتدا بازارچه عودلاجان را احیا کنند ، هر چند در طول نیم قرن اخیر این بازارچه ۳۰۰ ساله تخریب شده بود و گنبدهای زیادی که در طول این راسته ، عودلاجان را به یک بازارچه کاملا مسقف تبدیل کرده بود ؛ تخریب شده بود اما توجه به کالبد این محله قدیمی و آسیب دیده ، زندگی دوباره به آن بخشید.
شهردار منطقه ۱۲ در این باره توضیح می دهد: ۴ سال پیش بود که شهرداری تهران تصمیم گرفت با همکاری سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ، کالبد مخروبه بازار عودلاجان را مرمت کند و این اقدام با مشارکت اهالی محله پیگری شد.
به گفته عابد ملکی ؛ برای جلب مشارکت مردم در اجرای این طرح، تصمیم بر این شد تا با تعیین هیات امنا ، کار مرمت بازارچه و همکاری کسبه در این مساله پیگیری شود.
آنطور که شهردار منطقه ۱۲ توضیح می دهد اکنون کار مرمت قسمت مسقف بازارچه عودلاجان کامل شده است و با مطالعاتی که روی مساله مرمت این بازارچه انجام گرفت ؛ سعی شد تا حجره‌های عودلاجان به مانند آنچه در دوره تاریخی بود ؛ بازگردانده شود ، درهای چوبی با قفل‌های بزرگ ، محصول مرور تاریخی کالبد بازار عودلاجان توسط محققان بود که به طور کامل اجرا شد.
وی درباره حیات اقتصادی این بازار هم بیان می‌کند: از سال گذشته بود که با صحبت هایی که با هیات امنا و کسبه بازار عودلاجان داشتیم ، تصمیم بر این شد تا حجره‌های این بازار به محلی برای فروش صنایع دستی تبدیل شود ، این اعتقاد وجود دارد که وجود یک راسته بازار مختص به صنایع دستی ، برای گردشگرانی که به منطقه بازار می آیند ؛ ضروری بود به همین دلیل با همکاری معاونت صنایع دستی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری وارد مذاکره شدیم تا صنعتگران و هنرمندان صنایع دستی برای عرضه مستقیم محصولات خود به این بازار بیایند.
عابد ملکی تاکید می‌کند که بعد از پرداختن به کالبد و جسم بازار عودلاجان ، لازم بود تا طراجی جدیدی بر روح حاکم بر این بازار انجام شود ، به همین دلیل به جای اصنافی که قبلا در این محدوده فعالیت می‌کردند و عمدتا فروشندگان فلزات سنگین ، تراشکارهای فلزات و پلاستیک فروش‌ها بودند ؛ فعالیتهایی در سطح بالا و کیفیت بالاتر که هماهنگ‌ با بافت تاریخی این محله است انجام پذیرد.

دمیدن روحی جدید در کالبد مرمت شده عودلاجان
همکاری شهرداری تهران با سازمان میراث فرهنگی و گردشگری برای احیا و مرمت بازار عودلاجان باعث شد ، تا برای دمیدن روح زندگی به این محدوده ، بار دیگر این دو سازمان با هم همکاری کنند.
قائم مقام شهردار منطقه ۱۲ تهران در این باره بیان می‌کند: با توجه به همکاری شهرداری منطقه با سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در اجرای طرح مرمت بازارچه عودلاجان ؛ قرار شد به صورت پایلوت و با ایجاد نمایشگاه عرضه محصولات هنری فیروزه‌ کوبی ؛ مقدمات تبدیل این راسته بازار را به بازار صنایع دستی و گردشگری انجام داده و شکل جدید بازارچه به صورت نمادین افتتاح شود.
علی محمد سعادتی تبدیل بازارچه عودلاجان را به راسته بازار صنایع دستی ، مشمول همکاری کسبه این بازار می داند و توضیح می‌دهد: بعد از افتتاح نمایشگاه و بازارچه فروش محصولات فیروزه‌ کاری در بازارچه عودلان ، ظرفیت‌ها ، امکانات و شرایطی فراهم می شود تا کسبه بازارچه و افرادی که قبلا در این محدوده مستقر بودند ، از طریق تغییر شغل ، بتوانند فعالیت‌های اقتصادی بازارچه عودلاجان را در یک کیفیت بالاتری داشته و این محدوده به پاتوقی برای حضور گردشگران داخلی ، خارجی و شهروندان تهرانی که به هنرهای تاریخی و ملی علاقه دارند ؛ شود.
وی درباره برنامه‌های شهرداری منطقه ۱۲ برای معرفی دوباره بازارچه عودلاجان به مردم یادآور می شود: زمانی که بازارچه عودلاجان از نظر کالبدی احیاء شد ؛ زمینه حضور مراجعه کننده و گردشگر به مرور فراهم می شود ، این در حالی است که وقتی این بازارچه و محله قدیمی مخروبه ای بیش نبود و حضور معتادان در این مخروبه این محدوده را نا امن کرده بود ؛ حضور مردم در این محدوده نیز کمرنگ‌تر شده بود.
عابد ملکی شهردار منطقه ۱۲ نیز درباره راهکارهای پیش‌بینی شده برای حضور مجدد مردم در بازارچه عودلاجان می‌گوید: با توجه به اینکه امتداد کف‌سازی و پیاده راه‌سازی راسته ۱۵ خرداد تا چهارراه سیروس پیش رفته است ؛ ورودی بازارچه در مسیر این پیاده راه قرار گرفته و همین مساله امکان حضور مردم و مخاطبان بازار تهران را به بازارچه عودلاجان فراهم می‌کند.
وی ادامه حیات بازارچه از طریق انطباق مشاغل کسبه عودلاجان با شخصیت جدید بازارچه را عامل دیگری در استقبال مردم از این محله می‌داند و بیان می‌کند: در حال حاضر برخی از مغازه‌های بازارچه عودلاجان به دنبال تغییر کاربری هستند ، به عنوان مثال یکی از مغازه‌های این محله به یک شربتخانه که جذابیت خاصی را در این محل به وجود آورده ؛ تبدیل شده است.
قائم مقام شهردار منطقه ۱۲ نیز امتداد مرمت و مناسب‌سازی بازارچه عودلاجان را از گذر حاجی‌ها ، یکی دیگر از عوامل تاثیرگذار در استقبال مردم می‌داند و در این باره توضیح می‌دهد: با سنگ فرش شدن محور حاجی‌ها ، عملا پیاده راه بازارچه مروی تا محور عودلاجان ادامه می‌یابد ، به همین دلیل بازدید کنندگان ، گردشگران و افرادی که در بازار تهران حضور دارد ؛ می‌توانند در مسیر خود در محور ناصرخسرو و بازارچه مروی به محور پامنار رسیده و از محور حاجی‌ها به بازارچه عودلاجان متصل شوند.
علی محمد سعادتی تاکید می‌کند: مسیرهای پیاده‌راه و مرمت بازار ، باعث تقویت حضور مردم به این محدوده می شود و به هر حال باید به این مساله توجه کرد که موضوع حضور و پاخور و استفاده از یک محیط ، مساله‌ای است که به مرور اتفاق می‌افتد.
وی درباره برنامه تبدیل بازارچه عودلاجان به راسته بازار صنایع دستی نیز می گوید: خوشبختانه سازمان میراث فرهنگی در حوزه صنایع دستی برنامه‌های خوبی را برای احیاء دوباره فعالیت اقتصادی بازارچه عودلاجان تهیه کرده ، همچنین با اتحادیه‌ها و عرضه کنندگان محصولات صنایع دستی وارد مذاکره شده تا بازارچه عودلاجان در قلب تاریخی تهران به پاتوق صنعت و هنر تبدیل شود./شهردار آنلاين

دیدگاه کاربران