عضویت در خبرنامه الکترونیک
معاون فرهنگی وزارت ارشاد :

گفتمان‌سازی به تکرار عبارت «اقتصاد مقاومتی» نیست/ «اقتصاد مقاومتی» سیاسی شده است

کد خبر: 78737
تاریخ انتشار: ۲۷ مهر ۱۳۹۵ - ۱:۱۳ ب.ظ

معاون فرهنگی وزارت ارشاد گفت: عبارت «اقتصاد مقاومتی» در شرایط تحریم‌های سال‌ ۸۹ مطرح و بد متولد شد ضمن اینکه در آن دوره واژه‌ای سیاسی شد و احساس می‌شود رویکرد اقتصاد جنگی و تحریمی دارد، حال باید تلاشمان این باشد که گفتمان صحیح اقتصاد مقاومتی درست تبیین شود.

به گزارش نداي مردم، آئین گشایش سلسله نشست‌های «جایگاه اقتصاد مقاومتی در گفتمان فرهنگی ایران» صبح امروز (سه‌شنبه ۲۷ مهر) با حضور سیدعباس صالحی معاون امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، غلامرضا غفاری رئیس دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، حسین راغفر اقتصاددان وناصر فکوهی انسان‌شناس استاد دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران در تالار گفت‌وگوی این دانشکده برگزار شد.

در ابتدای این نشست عباسعلی فقیه خراسانی مدیر اجرایی همایش با ارائه گزارشی از سلسله‌ نشست‌های اقتصاد مقاومتی عنوان کرد:‌ تلاش می‌کنیم این نشست‌ها در مرحله ایده و تئوری باقی نماند. موضوعاتی مانند سبک زندگی، کارآفرینی، نقش زنان، فضای فرهنگی مجازی و نقش رسانه‌های جمعی همه با رویکرد اقتصاد مقاومتی برگزار خواهد شد.

سپس غلامرضا غفاری با معرفی کوتاهی از دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران توضیح داد: در این دانشکده هفت مجموعه تخصصی با ۶۵ عضو هیأت علمی رسمی، ۴ رشته کارشناسی، ۱۴ رشته ارشد و ۸ رشته دکتری وجود دارد ۱۲۰۰ نفر دانشجو نیز اینجا مشغول تحصیل هستند که ۴۰ درصد آنها کارشناسی و ۶۰ درصد کارشناسی ارشد هستند.

غفاری یکی از دغدغه‌های خود را ارتباط و پیوند بین مراکز علمی و سیاست‌گذاری‌ها دانست و افزود: اگر فرهنگ با حوزه‌های مختلف پیوند بخورد، خیلی کارساز خواهد بود.

* با تکرار یک واژه نمی‌توان گفتمان‌سازی کرد

در ادامه سیدعباس صالحی با تأکید بر اینکه اقتصاد مقاومتی یک موضوع مهم با تعاریف و برداشت‌های مختلف است، افزود: این اقتصاد با تکانه‌ها، رکود، بحران و فروپاشی اقتصاد ملی روبه‌رو نمی‌شود بلکه مقاوم و حتی رو به رشد است. اگر ما به این تعریف قائل باشیم، نیازهایی باعث طرح آن شده است. به هر حال بحران‌های متوالی اقتصاد جهانی در طول یکصد سال اخیر این بحث را مطرح کرده که امنیت اقتصادی پایدار را چطور می‌توان اجرا کرد.

دانش‌آموخته حوزه علمیه در ادامه افزود: تا کنون این بحث در سطح جهانی مطرح بوده اما چند سالی است که در سطح ملی نیز از سوی رهبر معظم انقلاب مطرح شده است. تبدیل این سیاست‌ها در بهمن سال ۹۲ از سوی رهبری ابلاغ شد.

وی درباره بند ۲۲ سیاست‌های مورد تأکید رهبری توضیح داد: این بند مربوط به گفتمان‌سازی است تا کنون در ۱۲ برنامه ملی ارائه شده و از ناحیه دولت به نهادهای فرهنگی واگذار شده است. به نظر می‌آید که درباره این بند باید بیشتر مراقب باشیم تا اغلاط رایج را در گفتمان‌سازی تکرار نکنیم.

صالحی درباره این اغلاط توضیح داد: مغالطه تکرار یک تعریف در ادبیات رسمی و تعمیم آن به کل جامعه یکی از اغلاط رایج ما است، تبعاً نباید در دام تکرار بیفتیم. ما اگر واژه‌ای را تکرار کردیم، این تکرار به معنای گفتمان‌سازی است و یکی از اغلاط همین است. غلط دیگر این است که گفتمان‌سازی خاستگاهش باید کنش‌های اختیاری باشد نه دستوری همچنین صرف دادن اطلاعات و آگاهی کفایت نمی‌کند و اینکه اگر ما اطلاعات را زیاد کنیم به گفتمان تبدیل می‌شود، باز هم از اغلاط رایج است و در نهایت اینکه ما تصور کنیم در یک دوره کوتاه گفتمانی شکل می‌گیرد. در حالی که با برنامه ضربتی و عجله‌ای نمی‌توان گفتمان ریشه‌دار ایجاد کرد.

معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی اظهار داشت:‌ پنج مؤلفه گفتمان‌سازی در سیاست‌های اقتصاد مقاومتی شامل ۱- درون‌زایی نه درون‌گرایی به معنای استفاده از همه ظرفیت‌های داخلی ۲- برون‌گرایی به معنای تعامل سازنده با تمام جهان ۳- مردمی بودن ۴- عدالت‌محوری به معنایی که آحاد مردم از دستاوردهای اقتصادی بهره‌مند شوند ۵- دانش‌بنیان بودن به جای اتکا به منابع طبیعی زودگذر است. در نهایت اگر این پنج مؤلفه رعایت شود ما باید از الفاظ رایج فاصله بگیریم حال سوال اصلی این است که چگونه این گفتمان‌سازی اتفاق بیفتد.

صالحی در این باره افزود: نکته اول این است که گفتمان کلان اقتصاد مقاومتی در منظومه‌ای باید به خرده گفتمان‌هایی تبدیل و این‌ها نظریه و راهبردش شکل بگیرد. اقتصاد مقاومتی یک کلان‌پروژه است که این کلان‌پروژه گفتمان‌سازیش راحت نیست پس باید به گفتمان‌های خردی تبدیل شود که اجزایش به کمک هم بیایند پیشنهادهایی مثل اقتصاد خانواده‌بنیان، اقتصاد سازگار با شرایط کم‌آبی، اقتصاد بدون اسراف، اقتصاد خلاق، دانش‌بنیان و اجتماع محور اینجا مطرح می‌شود.

وی نکته دوم را توجه به اقتصادهای محلی، شهری، منطقه‌ای تا ملی به شمار آورد و گفت:‌ افراد یک جامعه باید حس کنند این گفتمان به نفع شهر، محله، قومیت و در نهایت کشورشان است. نکته سوم نقش نخبگان در گفتمان‌سازی است؛ نخبگان می‌توانند نقش‌های متنوعی را در گفتمان‌سازی بر عهده بگیرند. فلسفه این نشست‌ها نیز همین است که ما چطور در فرآیند بهره‌وری از آراء نخبگانی در گفتمان‌سازی استفاده کنیم. سهمی که کم و بیش مغفول است. نکته مورد تأکید این است که حتماً نباید نخبگان در فرآیند داخل سیستم محصور باشند. نخبگان فراسیستم نیز باید در این حوزه مشارکت کنند، البته این تنها یک مشارکت است.

صالحی تأکید کرد: اقتصاد مقاومتی زمانی شکل می‌گیرد که واقعیت‌های چالشی ما به مردم ارائه شود و مردم بدانند که ما در کجا قرار داریم؟ حکومت و نخبگان تا حدی می‌توانند مردم را آگاه کنند اما مشارکت نخبگان در آگاهی مردم نقش زیادی دارد.

وی نکته پایانی را به چالش و پرسش کشیدن مفروضات رایج دانست و گفت: چنین چیزی امکانی را پدید می‌آورد که ما با سوالات تازه به مفروضات جدید نزدیک شویم. همچنین سهم نخبگان در نهادسازی مدنی نیز مهم است، این نهادها افکار عمومی مردم را به میدان می‌آورد و بالاخره نقش نخبگان به عنوان نهاد میانجی مردم و دولت مهم است.

معاون فرهنگی وزارت ارشاد در پایان با ابراز تأسف از اینکه واژه اقتصاد مقاومتی در شرایط تحریم‌های سال‌ ۸۹ مطرح شد، توضیح داد: این واژه بد متولد شده است، ضمن اینکه سیاسی شده و احساس می‌شود رویکرد اقتصاد جنگی و تحریمی دارد، نه به عنوان رویکردی که پشتوانه نظری مهمی دارد.

دیدگاه کاربران